Kỹ thuật chăm sóc cây công trình bóng mát mùa mưa bão

Cây bóng mát là một phần không thể thiếu của cảnh quan nhưng mùa mưa tiềm ẩn nhiều nguy cơ cần có kỹ thuật chăm sóc cây công trình bóng mát mùa mưa bão.

1. Lựa chọn cây công trình bóng mát

Để quyết định trồng cây công trình nào phụ thuộc vào địa điểm trồng có phù hợp với đặc điểm sinh trưởng của giống cây đó hay không, cần phải đảm bảo an toàn cho người đi đường, phương tiện giao thông, kỹ thuật chăm sóc cây công trình bóng mát mùa mưa không quá phức tạp cũng như không gây cản trở hệ thống giao thông:

• Chọn trồng cây bóng mát theo quy hoạch xây dựng đô thị đảm bảo không trồng các cây xanh nằm trong danh sách cây cấm trồng và cây hạn chế trồng khi chưa có thẩm quyền phê duyệt.
• Không trồng những cây công trình có chiều cao, kích thước tán quá lớn vì lý do an toàn vào mùa mưa như nguy cơ gãy thân hay các giống cây có đường kính gốc nhỏ, bộ rễ không phát triển dễ bị bật gốc.
• Tránh trồng cây rễ nổi, cây ăn quả, cây có gai nhọn, độc, giòn bởi vì có thể gây mất an toàn cho người đi đường và phương tiện giao thông.

Hiện nay tại các khu đô thị, tuyến đường giao thông thường trồng các cây có hệ rễ phát triển, thân dẻo dai, bền vững trước gió lớn: me chua, mặc nưa, bằng lăng, giáng hương lá lớn, gõ mật… Đối với cây công trình ở tuyến đường giao thông, khu tập trung đông đúc dân cư, những loại cây có tính hướng quang cao như phượng vĩ, sọ khỉ,…. thì vấn đề là thường dễ lệch tán, nghiêng ra nơi có không gian rộng và có nguy cơ gãy đổ cao trong mùa mưa bão.

Trong đó, bộ rễ và thân cây là 2 vấn đề quan trọng trong kỹ thuật chăm sóc cây công trình bóng mát mùa mưa, liên quan trực tiếp đến tính an toàn.

Cây trồng nói chung và cây công trình bóng mát nói riêng, theo cấu tạo bộ rễ, được chia ra hai loại:

1.1 Cây rễ cọc

Là những cây mà từ gốc có 1 hoặc vài cái rễ cái có kích thước lớn, ăn sâu xuống đất hàng mét đến vài mét, trên rễ cái đó có những rễ phụ nhỏ làm nhiệm vụ hút chất dinh dưỡng. Cây rễ cọc thường có sức chống chịu gió bão mạnh, nếu rễ cái bị đứt hầu như không tái sinh thành rễ cái khác, mà tại chỗ rễ cái bị đứt đó chỉ mọc ra nhiều rễ con. Lúc này cây công trình vẫn sống và sinh trưởng bình thường, nhưng bộ rễ chỉ còn như cây rễ chùm, không còn khả năng chống chọi với gió mạnh nữa.

1.2 Cây rễ chùm

Là những loài có bộ rễ ăn nông trên mặt đất, gồm nhiều rễ nhỏ xuất phát từ gốc cây mà không có rễ cọc rễ cái. Bộ rễ chùm tỏa rộng quanh gốc cây với độ sâu trên dưới 1 mét và đường kính bộ rễ có khi rộng gần bằng đường kính hình chiếu tán cây – tán xòe ra đến đâu thì rễ lan ra đến đó. Nếu vì lý do nào đó mà một số rễ bị tổn thương thì cây sẽ tái sinh lớp rễ khác mà không ảnh hưởng đáng kể đến sinh trưởng.

2. Vì sao có hiện tượng cây gãy đổ vào mùa mưa?

Để lựa chọn cây công trình bóng mát nào, người ươm cây giống và cả người trồng cần thỏa mãn điều kiện cây có đường kính gốc và chiều cao đạt yêu cầu. Chẳng hạn như đôn đảo, đánh chuyền cho rễ cọc hạn chế phát triển mà chia nhiều rễ con ăn nông để giữ kích thước bầu cây không quá lớn nhằm không gây khó khăn cho vận chuyển và đạt tỷ lệ sống cao. Trong nhiều trường hợp nhà vườn còn sử dụng các chất kích thích cho rễ bàng, rễ cám phát triển nhiều trong kỹ thuật chăm sóc cây công trình bóng mát mùa mưa.

Vô hình trung những kỹ thuật chăm sóc cây công trình bóng mát này làm mất khả năng chống chịu gió bão cũng như sức chống chịu ngoại cảnh.

3. Kỹ thuật chăm sóc cây công trình bóng mát mùa mưa bão

Để chăm sóc cây công trình bóng mát mùa mưa bão an toàn, người chăm sóc cần thực hiện khá nhiều công đoạn.

3.1 Kiểm tra sâu bệnh

Các loại sâu bệnh thường gặp trên cây bóng mát như sâu ăn lá, sâu đục thân, rệp, muội, nấm, đốm vòng, kiến, mối,.. đều có thể dễ dàng quan sát trực quan. Bạn cần duy trì kiểm tra kỹ thuật chăm sóc cây công trình bóng mát mùa mưa, bằng cách quan sát các triệu chứng định kỳ hàng tuần, áp dụng biện pháp thủ công, sinh học kết hợp thuốc bảo vệ thực vật để bảo vệ cây.

3.2 Làm cỏ, xới xáo gốc cây

Định kỳ 1-2 tháng/lần xới xáo xung quanh gốc, nhặt sạch cỏ dại, gạch đá và làm vầng để giữ nước tưới, phân bón trong khoảng đường kính gốc 0,8 – 1m.

3.3 Sửa tán

Việc cắt sửa tán cây công trình bóng mát nên thực hiện vào 2 thời điểm:

• Mùa đông khi cây ngừng sinh trưởng để đảm bảo chiều cao đúng quy cách và loại bỏ các cành mọc lệch tán. Lưu ý là nên bôi keo liền sẹo đối với vết lồi lõm để cây đâm chồi nảy lộc vào mùa xuân.
• Trước mùa mưa bão tỉa cành la, cành quá dài, kết hợp hạ ngọn cây để giới hạn chiều cao, tránh đổ cây, gãy cành trong mùa mưa bão.

3.4 Dựng cây nghiêng

Sau mỗi trận gió, bão to, cây công trình bóng mát thường bị nghiêng ngả. Bạn cần kiểm tra kỹ thuật chăm sóc cây công trình bóng mát mùa mưa, dựng thẳng cây sau mỗi trận bão, gia cố lại cọc chống chắc chắn.

3.5 Bón phân thúc

• Phân NPK + TE định 2 lần/ năm.
• Phân hữu cơ hoai mục như phân bò khô, phân compost ủ từ phụ phẩm nông nghiệp định kỳ 1 lần trong năm.

>> Xem thêm: Hướng dẫn cách cắt tỉa cây công trình đúng kỹ thuật

Trường hợp cây trồng trên thảm cỏ không tạo vầng có thể bón phân bằng sà beng tạo 4- 5 lỗ sâu 25cm, cách gốc cây 0,8 – 1m, lượng phân bón NPK sử dụng là 0,3- 0,4 kg/gốc, bón phân xong tiến hành lấp đất lại và tưới nước liên tục trong 7 ngày liền để cây hấp thụ phân tốt nhất.

3.6 Tưới nước

Đảm bảo duy trì độ ẩm để cây phát triển tốt, tùy điều kiện thời tiết mà tăng cường hoặc hạn chế lượng nước tưới phù hợp với kỹ thuật chăm sóc cây công trình bóng mát mùa mưa.

3.7 Phòng trừ sâu bệnh hại

Kịp thời khi phát hiện bệnh để lựa chọn loại thuốc bảo vệ thực vật phù hợp. Quét vôi gốc định kỳ 3 tháng/lần, quét vôi gốc cây khoảng 0,7m từ mặt đất lên là cách kiểm soát sâu bệnh hại đơn giản như sâu đục thân, kiến, mối,…

3.8 Cắt, mé, chống, bảo vệ cây xanh đường phố mùa mưa bão

Cắt tỉa các cành nhánh, phát quang vòm, tán và hạ độ cao cây xanh trên nhiều tuyến đường, chằng chống những cây bị nghiêng, có nguy cơ ngã, đổ. Đối với cây trưởng thành thì cần làm quang vòm, mỏng vòm lá, loại bỏ những tán lá thấp tạo sự thông thoáng, khống chế chiều cao, làm thấp đỉnh ngọn, phục hồi các cây có ngọn cắt tỉa không đúng cách.

3.9 Đốn hạ thay thế cây sâu bệnh

Khi trồng cây công trình bóng mát già cỗi không còn đảm bảo an toàn và phù hợp với mục đích sử dụng phải lập kế hoạch đốn hạ và thay dần.

3.10 Rà soát cây cổ thụ, cây nguy hiểm trên đường phố

Có kế hoạch kiểm tra thường xuyên phát hiện cây nguy hiểm để xử lý kịp thời. Hạn chế rủi ro của cây nguy hiểm bằng cách loại bỏ cành chết, gãy. Rà soát các cây cổ thụ, cây nguy hiểm, cấm trồng để có phương án thay thế kịp thời trước mùa mưa bão.

Tóm lại, lựa chọn loài cây công trình bóng mát phù hợp như vỉa hè nhỏ hẹp nên ưu tiên cây gỗ nhỏ, cao từ 3 – 5 mét. Đồng thời phải thực hiện nghiêm ngặt kỹ thuật chăm sóc cây công trình bóng mát mùa mưa, cắt tỉa cây tán nặng, tán lệch, hạn chế trồng các loại cây có tuổi thọ thấp, nhưng loài hay bị sâu bệnh, những loài cây có rễ ăn nông…